Pierwsza biometanownia w Polsce - Przełom dla krajowego gazownictwa

Pierwsza biometanownia w Polsce - Przełom dla krajowego gazownictwa

Historyczny moment dla polskiej energetyki

9 września 2025 roku zapisał się jako przełomowa data w historii polskiej energetyki odnawialnej. Po raz pierwszy w Polsce biometanownia została oficjalnie przyłączona do krajowej sieci gazowej, otwierając nowy rozdział w transformacji energetycznej kraju. Instalacja zlokalizowana w Strzelinie na terenie cukrowni Südzucker stanowi nie tylko osiągnięcie technologiczne, ale również symbol potencjału, jaki drzemie w polskim sektorze gazów odnawialnych.

Potęga technologiczna - 45 MW mocy

Strzelińska biometanownia to prawdziwy gigant technologiczny. Jej obecna moc wynosi rekordowe 45 MW, co stanowi ponad dziesięciokrotny wzrost w porównaniu do pierwotnej instalacji z 2012 roku, która posiadała zaledwie 4 MW mocy. Ta imponująca skala pozwala na produkcję ponad 9 tysięcy metrów sześciennych biogazu na godzinę, co czyni ją jedną z największych tego typu instalacji w regionie.

Infrastruktura techniczna składa się z czterech fermentorów o pojemności 10 tysięcy metrów sześciennych każdy oraz dwóch postfermentorów. Dodatkowo zakład wyposażony jest w zaawansowaną technologicznie instalację do oczyszczania dygestatu, który przetwarzany jest do czystej wody i nawozu, co potwierdza zasady gospodarki cyrkularnej.

Kluczowym elementem całej infrastruktury jest stacja uzdatniania biogazu do biometanu oraz instalacja umożliwiająca jego wtłoczenie do krajowej sieci dystrybucyjnej. Połączenie z siecią gazową odbywa się poprzez specjalnie zbudowany 9-kilometrowy gazociąg, który powstał dzięki współpracy Südzucker z Polską Spółką Gazownictwa.

Wsparcie dla krajowego gazownictwa - nowe perspektywy

Przyłączenie pierwszej biometanowni do sieci gazowej otwiera nowe możliwości dla polskiego sektora gazowniczego. Jak podkreśla dr Szymon Paweł Moś, członek zarządu PSG, spółka jest w pełni przygotowana na biometan. Liczby potwierdzają rosnące zainteresowanie: Polska Spółka Gazownictwa wydała już 970 decyzji w zakresie przyłączenia biometanowni, obejmujących zarówno warunki, jak i oświadczenia o możliwości przyłączenia do sieci.

Szczególnie istotne jest, że zawarto już 12 umów przyłączeniowych, co sygnalizuje rozpoczęcie praktycznej fazy rozwoju rynku biometanu w Polsce. PSG systematycznie rozbudowuje i modernizuje sieć gazową, aby sprostać rosnącym wymaganiom w zakresie włączania gazów odnawialnych do krajowego systemu dystrybucyjnego.

System wsparcia finansowego - kontrakty różnicowe i aukcje

Rozwój sektora biometanowego w Polsce wspierany jest przez kompleksowy system pomocy publicznej. Kluczowym elementem są kontrakty różnicowe, które zapewniają producentom biometanu stabilność finansową przez maksymalnie 20 lat. System ten oznacza, że producenci mogą sprzedawać biometan po ustalonej cenie, która będzie waloryzowana zgodnie ze wskaźnikiem cen towarów i usług.

Wartość zabezpieczenia w ramach systemu wsparcia wynosi 48 złotych za każdy 1 kW mocy instalacji odnawialnego źródła energii do wytwarzania biometanu. Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad systemem aukcyjnym dla instalacji o większej mocy, co ma odpowiedzieć na potrzeby branży w zakresie wsparcia jednostek powyżej 1 MW.

Dodatkowo planowane jest wprowadzenie systemu FIP (Feed-in Premium) dla instalacji o mocy od 200 kW do 1 MW po zakończeniu 2025 roku. Przewidziano również wsparcie operacyjne dla instalacji, którym kończy się dotychczasowy okres wsparcia wynikający z systemu świadectw pochodzenia.

Stan rozwoju biometanowni w Polsce

Aktualny stan rozwoju sektora biometanowego w Polsce pokazuje zarówno potencjał, jak i wyzwania. Według danych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z lutego 2025 roku, w rejestrze znajduje się 180 biogazowni rolniczych o łącznej zainstalowanej mocy elektrycznej 166,761 MW. W 2023 roku działało 218 biogazowni rolniczych i 148 biogazowni komunalnych, przy czym dominują jednostki małe o mocy do 1 MW.

Najbardziej popularnym rozwiązaniem w Polsce są biogazownie o mocy około 1 MW, których koszt budowy oscyluje na poziomie 15 milionów złotych. Są to zazwyczaj instalacje dużych spółek, które wygrały aukcje i mają 15-letnią gwarancję przychodów.

Perspektywy rozwoju i potencjał

Eksperci branżowi wskazują, że przy pełnym wykorzystaniu polskiego potencjału bioodpadów można liczyć na produkcję 4 miliardów metrów sześciennych biometanu rocznie. To ogromny potencjał, który może znacząco wpłynąć na bezpieczeństwo energetyczne kraju i realizację celów klimatycznych.

Wśród największych graczy na rynku znajduje się Orlen, który planuje budowę kilkudziesięciu biometanowni w różnych lokalizacjach. Najbardziej zaawansowanym projektem koncernu jest budowa biometanowni w Głąbowie, której uruchomienie zaplanowano na pierwsze półrocze 2025 roku.

Korzyści dla gospodarki i środowiska

Rozwój biometanowni niesie ze sobą wielorakie korzyści:

Dla sektora energetycznego: Biometan stanowi stabilne źródło energii odnawialnej, które może być magazynowane i transportowane istniejącą infrastrukturą gazową. W przeciwieństwie do energii wiatrowej czy słonecznej, biometan zapewnia ciągłość dostaw niezależnie od warunków atmosferycznych.

Dla rolnictwa: Biogazownie wykorzystują odpady rolnicze, tworząc dodatkowe źródło dochodu dla rolników. Proces fermentacji pozwala również na produkcję wysokiej jakości nawozu organicznego z digestatu.

Dla środowiska: Produkcja biometanu przyczynia się do redukcji emisji gazów cieplarnianych poprzez wykorzystanie odpadów organicznych, które w przeciwnym razie mogłyby emitować metan do atmosfery w procesie naturalnego rozkładu.

Dla gospodarki lokalnej: Biometanownie tworzą miejsca pracy i stymulują rozwój lokalnych łańcuchów dostaw, przyczyniając się do rozwoju gospodarczego regionów.

Wyzwania i bariery rozwoju

Pomimo optymistycznych perspektyw, sektor biometanowy w Polsce napotyka na szereg wyzwań. Główne bariery to:

Regulacje prawne: Branża oczekuje usprawnienia przepisów dotyczących biogazowni. Wiceminister Miłosz Motyka przyznał niedawno, że prawo w tym obszarze wymaga modernizacji i zapewnił o planowanych rozwiązaniach.

Dostępność wykwalifikowanych pracowników: Rozwój branży wymaga specjalistów z zakresu biotechnologii, inżynierii procesowej i obsługi zaawansowanych instalacji technologicznych.

Finansowanie: Wysokie koszty inwestycyjne stanowią barierę dla mniejszych podmiotów. Koszt budowy biogazowni od 40 do 250 kW wynosi od 6 do 12 milionów złotych.

Międzynarodowy kontekst rozwoju

Polska dąży do nadrobienia zaległości w porównaniu z innymi krajami europejskimi. Przykładowo, Niemcy już wcześniej wprowadzili systemy kontraktów różnicowych dla przemysłu energochłonnego, co pozwala na subsydiowanie nie tylko inwestycji w nowe instalacje, ale także bieżących kosztów operacyjnych.

W Unii Europejskiej różne państwa członkowskie rozwijają własne systemy wsparcia dla biometanu. Przykładowo, jeden z programów europejskich przewiduje dwustronne kontrakty różnicowe zawierane na 15 lat, które mogą pozwolić na wyprodukowanie 1,6 TWh zrównoważonego biometanu rocznie.

Przyszłość sektora biometanowego

Uruchomienie pierwszej biometanowni w Strzelinie to dopiero początek transformacji polskiego sektora gazowego. Planowane są kolejne inwestycje, a system wsparcia państwa ma zapewnić stabilne warunki rozwoju branży na najbliższe dwie dekady.

Kluczowe będzie utrzymanie tempa inwestycji i sprawna realizacja planowanych projektów. Szczególnie istotne jest również rozwijanie infrastruktury sieciowej, która umożliwi efektywne wykorzystanie produkowanego biometanu.

Znaczenie dla transformacji energetycznej

Pierwsza przyłączona do sieci biometanownia w Polsce stanowi kamień milowy w realizacji krajowych celów klimatycznych. Biometan może odegrać kluczową rolę w zastępowaniu gazu ziemnego, szczególnie w sektorach przemysłu i transportu, gdzie elektryfikacja jest trudna do osiągnięcia.

Mariusz Pawełek, prezes zarządu Südzucker Polska, podkreśla, że inwestycja w rozbudowę biogazowni i radykalne zwiększenie jej potencjału jest kolejnym ważnym elementem transformacji energetycznej. Nadwyżki zielonego gazu będą wtłaczane do sieci gazowniczej zgodnie z jej chłonnością, co potwierdza gotowość infrastruktury do przyjmowania większych ilości biometanu.

Podsumowanie

Przyłączenie pierwszej biometanowni do polskiej sieci gazowej w Strzelinie to wydarzenie o znaczeniu strategicznym dla krajowej energetyki. Rekordowa moc 45 MW, zaawansowana technologia produkcji i system wsparcia finansowego tworzą solidne fundamenty dla rozwoju całego sektora.

Sukces strzelińskiej inwestycji pokazuje, że Polska ma potencjał do stania się znaczącym producentem biometanu w Europie. Z 970 wydanymi decyzjami o przyłączeniu i 12 zawartymi umowami, sektor znajduje się u progu dynamicznego rozwoju.

Kluczowe będzie teraz sprawne wdrażanie kolejnych projektów, doskonalenie systemu wsparcia oraz budowanie kompetencji w branży. Biometan może stać się ważnym elementem polskiego miksu energetycznego, przyczyniając się do osiągnięcia celów klimatycznych przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego kraju.